Ręka to część ciała o dużej złożoności, zarówno pod względem
budowy jak i funkcji. Oprócz zadań związanych z trzymaniem,
podnoszeniem czy przesuwaniem, odpowiedzialna jest za pisanie i
kontrolę grafomotoryczną, precyzyjne ruchy i małą motorykę oraz za
skomplikowane mechanizmy czuciowe. Można powiedzieć, że to jej
sprawność determinuje poziom funkcjonowania człowieka i jego
samodzielność. W naszym mózgu obszar odpowiedzialny za ruchy ręki
oraz odbieranie, przetwarzanie i reagowanie na bodźce czuciowe
jest bardzo duży.
Dodatkowo cały system nerwowy kontrolujący ruch, a więc jego
planowanie, rozpoczęcie, wykonanie, koordynowanie i zakończenie to
niezwykle skomplikowana sieć, która, aby działała prawidłowo, musi
na każdym poziomie być precyzyjna i odpowiednio przygotowana do
realizacji swoich zadań. Daje to bardzo wyraźny obraz tego, jak
istotna, precyzyjna i bardzo skomplikowana jest praca naszych rąk.
Niestety z różnych przyczyn – często zdrowotnych – praca i
umiejętności naszych rąk mogą zostać zahamowane, albo w ogóle
rozwój funkcji ręki nie wykształci się. Ma to miejsce np. przy
uszkodzeniach mózgu, przy nieprawidłowej budowie ręki,
zaburzeniach integracji sensorycznej lub w wyniku złych nawyków,
albo niepełnosprawności intelektualnej. W takim wypadku wskazana
jest bardzo różnorodna stymulacja, którą jest właśnie terapia
ręki.
Ma ona za zadanie – przy zaangażowaniu całej kończyny górnej –
naukę i doskonalenie różnych czynności i ruchów precyzyjnych. Przy
takiej pracy nie można wykluczyć udziału tułowia, głowy i
właściwie całego ciała, ważną rolę pełni również zdolność do
czucia powierzchownego i głębokiego. To współpraca pomiędzy
wszystkimi elementami przynosi największe efekty terapeutyczne,
uczy stabilizacji całego ciała przy jednoczesnej swobodnej pracy
całej kończyny. Wskazaniem do terapii ręki, zarówno dla dzieci,
jak i dla osób dorosłych, są sytuacje, podczas których
występują:
• trudności w planowaniu ruchowym,
• problemy z koordynacją pracy obu rąk,
• problemy z nauką samoobsługi, jak ubieranie się, zapinanie
guzików,
• nieadekwatne dostosowanie siły i szybkości ruchów do wykonywanej
czynności,
• zaburzenia sprawności grafomotorycznej – dziecko nie lubi lub
nie umie wycinać, rysować, malować, ma niedokładne i niestaranne
pismo, każda nowa forma zajęć z wykorzystaniem umiejętności rąk
nie sprawia dziecku przyjemności,
• trudności w trzymaniu kredek czy ołówka, przedmioty wypadają z
dłoni lub przebijają kartkę pod ich naciskiem,
• trudności z koncentracją,
• nieprawidłowa postawa ciała,
• niechęć do dotykania różnych faktur,
• zaburzenia koordynacji oko–ręka,
• zbyt wolne lub zbyt szybkie tempo wykonywania różnych czynności
manualnych, co prowadzi do niestaranności,
• zaburzenia napięcia mięśniowego w obrębie obręczy barkowej lub
całego ciała (wzmożone bądź obniżone napięcie mięśniowe).
